Lịch sử hình thành và phát triển
Quá trình hình thành Thành phố Giả từ thị xã Giả (12/10/1899) đến thành phố trực thuộc Trung ương theo Nghị quyết số 999/NQ-UBTVQH15 ngày 15/4/2025.
Từ thị xã Giả đến đô thị trung tâm vùng
Vùng đất hai bên bờ sông Giả từ lâu đã là nơi tụ cư, buôn bán sầm uất nhờ vị trí cửa sông thông ra biển. Ngày 12/10/1899, thị xã Giả chính thức được thành lập trên cơ sở khu vực phố chợ ven sông và các làng lân cận. Mốc thời gian này được thành phố lấy làm ngày truyền thống và hằng năm tổ chức kỷ niệm trong khuôn khổ Lễ hội Sông Giả.
Trong hai cuộc kháng chiến, khu vực bến cảng và cầu qua sông Giả là mục tiêu đánh phá ác liệt; phần lớn khu phố cũ bị hư hại. Sau năm 1975, đô thị được quy hoạch lại theo hướng mở rộng về phía Tây và phía Nam, hình thành các khu dân cư mới tại Hưng Đông, Hưng Tây, Quang Trung.
Giai đoạn đô thị hóa
Từ những năm 2000, hạ tầng đô thị được đầu tư mạnh: tuyến đại lộ Giả Định được mở rộng thành trục chính đô thị; Quảng trường Trung Tâm được xây dựng; hệ thống đê, kè hai bờ sông Giả được kiên cố hóa. Năm 2018, Cầu Giả Định – cầu dây văng bắc qua sông Giả – được khánh thành, kết nối trực tiếp khu đô thị cũ với khu vực phát triển mới phía Bắc.
Cùng với hạ tầng, bộ máy hành chính từng bước được sắp xếp tinh gọn: nhiều đơn vị hành chính nhỏ được sáp nhập, các phường mới được thành lập trên cơ sở khu vực đã đô thị hóa.
Thành lập Thành phố Giả
Ngày 15/4/2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 999/NQ-UBTVQH15 về việc thành lập Thành phố Giả – thành phố trực thuộc Trung ương. Theo Nghị quyết, thành phố được tổ chức theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, không tổ chức cấp huyện; toàn thành phố có 20 đơn vị hành chính cấp xã (12 phường, 8 xã), diện tích tự nhiên 1.285,6 km², dân số 1.214.300 người (1/4/2025).
Việc thành lập thành phố trực thuộc Trung ương mở ra giai đoạn phát triển mới, đặt ra yêu cầu cao hơn về quản trị đô thị, chất lượng dịch vụ công và chuyển đổi số. Ngay trong năm đầu tiên, Ủy ban nhân dân thành phố đã đưa Cổng Dịch vụ công của thành phố vào vận hành tại địa chỉ dichvucong.tpgia.gov.vn, thành lập Trung tâm Phục vụ hành chính công tại Số 22 đường Trần Hưng Đạo, phường Trung Tâm và triển khai ứng dụng phản ánh hiện trường “Giả Smart”.
Định hướng phát triển
Thành phố xác định phương châm hành động “Thành phố Giả – Đoàn kết, kỷ cương, sáng tạo, phát triển”, tập trung vào bốn nhóm nhiệm vụ: hoàn thiện hạ tầng đô thị và giao thông kết nối; phát triển kinh tế biển và dịch vụ logistics; nâng cao chất lượng giáo dục, y tế, an sinh xã hội; đẩy mạnh cải cách hành chính và xây dựng chính quyền số phục vụ người dân, doanh nghiệp.